Wealth (ସମ୍ପଦ) , Value (ମୂଲ୍ଯ) , Price (ଦର) +2 Economics Odia Quick Revision

 

ସମ୍ପଦ (Wealth)

• ମନୁଷ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ବିନିମୟ ମୂଲ୍ୟ ଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ସମ୍ପଦ କୁହାଯାଏ।

• କୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟର ଉପଯୋଗିତା, ସ୍ଵଳ୍ପତା, ସ୍ଥାନାନ୍ତର ଯୋଗ୍ୟତା, ବିକ୍ରୟ ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ବାହ୍ୟତା ଭଳି ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଥିଲେ, ତାହାକୁ ସମ୍ପଦ କୁହାଯାଏ ।

ସମ୍ପଦର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ (Characteristics of Wealth)

(a). ଉପଯୋଗିତା (Utility)

(b). ସ୍ଵଳ୍ପତା (Scarcity)

(c). ସ୍ଥାନାନ୍ତର ଯୋଗ୍ୟତା (Transferability)

(d). ବିକ୍ରୟ ଯୋଗ୍ୟତା (Marketability)

(e). ବାହ୍ୟତା (Externality)

ସମ୍ପଦର ଶ୍ରେଣୀ ବିଭାଗ (Classification of Wealth) :

• ସମ୍ପଦକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ  4ଟି ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।

1.ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପଦ (Individual Wealth)

2.ସାମାଜିକ ବା ସାମୂହିକ ସମ୍ପଦ (Social or Collective Wealth)

3.ଜାତୀୟ ସମ୍ପଦ (National Wealth)

4.ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସମ୍ପଦ (Cosmopolitan Wealth)

 

1. ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପଦ (Individual Wealth)

• ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମାଲିକାନାରେ ଥିବା ଭୌତିକ ଓ ଅଭୌତିକ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପଦ କୁହାଯାଏ ।

• EX- ବାସଗୃହ, ଭୂମି, ମଟର କାର, ମଟର ସାଇକେଲ୍ ଇତ୍ୟାଦି ଭୌତିକ ସମ୍ପଦ ଓ ବ୍ୟବସାୟିକ ସୁନାମ, ପେଟେଣ୍ଟ ଅଧିକାର ଇତ୍ୟାଦି ଅଭୌତିକ ସମ୍ପଦ ।

2. ସାମାଜିକ ବା ସାମୂହିକ ସମ୍ପଦ (Social or Collective Wealth) :

• ସାମୂହିକ ଭାବେ କୌଣସି ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ବା ସମାଜର ଅଧିକାରରେ ଥିବା ସମ୍ପଦକୁ ସାମାଜିକ ସମ୍ପଦ ବା ସାମୂହିକ ସମ୍ପଦ କୁହାଯାଏ ।

• EX- ପାଠାଗାର, ସର୍ବସାଧାରଣ ଉଦ୍ୟାନ, ଟାଉନ ହଲ୍ ଇତ୍ୟାଦି ସାମାଜିକ ସମ୍ପଦ ।

3. ଜାତୀୟ ସମ୍ପଦ (National Wealth) :

• ଯେଉଁ ସମ୍ପଦଗୁଡ଼ିକ ସମଗ୍ର ଦେଶ ବା ଜାତିର ମାଲିକାନାରେ ଥାଏ, ତାହାକୁ ଜାତୀୟ ସମ୍ପଦ କହନ୍ତି ।

• EX- ରାସ୍ତାଘାଟ, ରେଳପଥ, ପୋଲ, ବନ୍ଦର, ରାଉରକେଲା ଇସ୍ପାତ କାରଖାନା, ଇତ୍ୟାଦି ।

4. ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସମ୍ପଦ (Cosmopolitan Wealth) :

• ବିଶ୍ଵର ସମସ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଅଧିକାରରେ ଥିବା ସମ୍ପଦକୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସମ୍ପଦ କୁହାଯାଏ ।

• ମହାସାଗର, ମିଳିତ ଜାତିସଙ୍ଘ, ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ମୁଦ୍ରାପାଣ୍ଡି, ବିଶ୍ବବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଇତ୍ୟାଦି ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସମ୍ପଦର ଉଦାହରଣ।

 

ମୂଲ୍ଯ (Value)

• ମୂଲ୍ୟ କହିଲେ କୌଣସି ପଦାର୍ଥର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଗୁଣକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ।

• ସାଧାରଣତଃ ‘ମୂଲ୍ୟ’ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଅଟେ । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:-

1.ବ୍ୟବହାରିକ ମୂଲ୍ୟ (Value-in-use) ଓ

2.ବିନିମୟ ମୂଲ୍ୟ (Value-in-exchange) ।

ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରରେ ମୂଲ୍ୟ କହିଲେ କେବଳ ବିନିମୟ ମୂଲ୍ୟକୁ ବୁଝାଏ ।

 

1.ବ୍ୟବହାରିକ ମୂଲ୍ୟ (Value-in-use)

• ବ୍ୟବହାରିକ ମୂଲ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟର ଉପଯୋଗିତାକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ।

• ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟର ବ୍ୟବହାରିକ ମୂଲ୍ୟ ରହିଥାଏ ।

2.ବିନିମୟ ମୂଲ୍ୟ (Value-in-exchange)

• ଗୋଟିଏ ଦ୍ରବ୍ୟ ପ୍ରତିବଦଳରେ ମିଳୁଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟର ପରିମାଣକୁ ସେହି ଦ୍ରବ୍ୟର ବିନିମୟ ମୂଲ୍ୟ ବା ମୂଲ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।

• ମୁକ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟର କେବଳ ବ୍ୟବହାରିକ ମୂଲ୍ୟ ଥିବାବେଳେ ଅର୍ଥନୈତିକ ଦ୍ରବ୍ୟର ଉଭୟ ବ୍ୟବହାରିକ ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ବିନିମୟ ମୂଲ୍ୟ ରହିଥାଏ ।

ଦର (Price)

• ମୂଲ୍ୟକୁ ମୁଦ୍ରା ଆକାରରେ ପ୍ରକାଶ କଲେ ତାହାକୁ ଦର ବା ଦାମ୍ କୁହାଯାଏ ।

• କୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟର ବିନିମୟରେ ଯେଉଁ ପରିମାଣର ଅର୍ଥ ମିଳିଥାଏ, ତାହା ଦ୍ରବ୍ୟର ଦର ।